"Mae gen i ddiddordeb mewn gweld sut mae'r ddrama'n eistedd yn y byd sydd ohoni" - National Theatre Wales

“Mae gen i ddiddordeb mewn gweld sut mae’r ddrama’n eistedd yn y byd sydd ohoni”

Mai 15, 2020

Dywedwch wrthym am y ddrama, a beth yw’r pwnc

Bydd Constellation Street yn digwydd dros un noson yng Nghaerdydd, rhwng hanner nos a gwawr. Mae’n dilyn stori pedwar cymeriad – sef perchennog tafarn, gyrrwr tacsi, athro ysgol a merch ifanc – sydd i gyd yn sownd yn eu purdanau personol eu hunain. Mae eu gweithredoedd yn y gorffennol yn pwyso arnyn nhw’n drwm ac maen nhw’n daer am ddod o hyd i ffordd o symud ymlaen. Ar yr un noson arbennig hon, mae eu llwybrau’n digwydd gwrthdaro a rhyngblethu. Mae’r ddrama wedi’i gosod yn ystod y nos oherwydd dyna’r adeg pan mae’r byd yn fwyaf tawel a llonydd ac mae ganddyn nhw’r amser a’r lle i ddadansoddi eu gweithredoedd yn y gorffennol.

A yw’r ddrama wedi newid o ystyried yr amgylchiadau presennol? Sut?

Mae gen i ddiddordeb mewn gweld sut mae’r ddrama’n eistedd yn y byd sydd ohoni. Pan gafodd ei chynhyrchu am y tro cyntaf yn 2016, rwy’n cofio ei fod yn wanwyn hynod o boeth ac roedd optimistiaeth a bywiogrwydd gwirioneddol yn yr awyr yng Nghaerdydd. Roedd y tîm pêl-droed cenedlaethol ar fin cychwyn ymgyrch lwyddiannus iawn yn yr Euros, roedd David Cameron (cofio ef?) yn dal yn Brif Weinidog ac roeddem yn dal i fyw mewn byd lle’r oedd Brexit a’r holl anhrefn sydd wedi dilyn heb ddigwydd eto, ac roedd Barack Obama yn arweinydd y byd rhydd. Roedd yn teimlo’n rhyfedd ein bod yn llwyfannu drama dywyll a meddylgar mewn cyfnod mor gymharol gadarnhaol ond roedd pobl i’w gweld yn ei mwynhau.

Ailddarllenais draethawd gan yr ymarferwr theatr Americanaidd Anne Bogart yn ddiweddar am ‘Gyd-destun’. Mae’n draethawd sydd wir wedi aros gyda mi dros y blynyddoedd. Mae’n sôn am gynhyrchiad o’r enw ‘Radio Play’ a oedd yn fersiwn lwyfan o ‘War of the Worlds’ gan Orson Welles a gynhyrchwyd gan ei chwmni theatr ar ddechrau’r 2000au. Roedd y cynhyrchiad yn teithio ac yn derbyn cynulleidfaoedd iach. Yna digwyddodd 9/11. Yn sydyn roedd cynulleidfaoedd yn gwylio’r ddrama drwy lens hollol wahanol oherwydd y drasiedi hon a ddigwyddodd ar eu tir hwy. Roedd y delweddau yn stori Welles – delweddau o strydoedd llawn mwg, o ddinasyddion yn rhedeg am eu bywydau, o banig torfol, o elyn ar diroedd domestig – yn eu taro mewn ffordd gwbl wahanol. Parhaodd y sioe ar ei thaith ar ôl 9/11 er bod llawer o theatrau eisiau ei thynnu rhag ofn y byddai ei chynnwys yn rhy gignoeth. Mewn gwirionedd, roedd cynulleidfaoedd yn heidio i’w gweld. Roedden nhw am gasglu ynghyd a galaru, roedden nhw eisiau trafod a deall, roedden nhw eisiau cymuned ac roedden nhw eisiau catharsis.

Yn Constellation Street, mae’r cymeriadau i gyd mewn limbo, maen nhw mewn ‘cyfyngiad’ meddyliol, mae eu byd yn dawel ac yn llonydd ac mae hynny’n rhoi amser iddyn nhw fyfyrio ar y gorffennol a gobeithio am y dyfodol. Gobeithio bod rhai o’r pethau hynny’n atseinio mewn ffordd ychydig yn wahanol i gynulleidfaoedd y tro hwn. Wedi dweud hynny, rwyf wedi bod yn ysgrifennu’n ddigon hir i wybod na ddylwn byth geisio dyfalu beth fydd barn cynulleidfa am rywbeth!

Sut aethoch chi ati i ail-lwyfannu’r ddrama, yn ein hamgylchiadau newydd? Beth oedd yn heriol/yn hawdd am hyn?

Dydw i ddim wedi cymryd rhan mewn ymarferion o gwbl y tro hwn. Fe wnes i alw heibio seiswn cwrdd a chyfarch yr wythnos hon i ddweud helo wrth y cast a’r tîm creadigol ac yna eu gadael i fwrw ymlaen. Rwyf wrth fy modd gyda’r tîm sydd wedi cael ei gynnull i weithio ar y darlleniad. Rwy’n ffan enfawr o bob un o’r pedwar aelod o’r cast, mae wedi bod yn wych gweithio gyda’r cyfarwyddwr Dan Jones eto a phan glywais fod Tic Ashfield yn mynd i greu byd sonig ar gyfer y darlleniad roedd hynny’n goron ar y cyfan. Rwy’n siŵr bod dod o hyd i ffordd o’i ail-lwyfannu yn yr amseroedd presennol hyn wedi bod yn heriol ond rwyf wedi gadael hynny i Dan! Rydym wedi gweithio gyda’n gilydd sawl gwaith erbyn hyn ac mae’n cyfarwyddo â gwir eglurder, sensitifrwydd a gosgeiddrwydd. Rwy’n hyderus ei fod wedi gwneud rhai dewisiadau craff. Rwyf yn fwriadol wedi peidio ag ailddarllen y ddrama dros yr wythnosau diwethaf, yn wir, dydw i ddim wedi’i darllen yn ei chyfanrwydd ers i ni ei hymarfer yn 2016, felly rwy’n edrych ymlaen at eistedd i lawr nos Sadwrn a gwneud y peth hwnnw yr ydym i gyd wedi bod yn ei wneud ers milenia – casglu o gwmpas y tân gwersylla (ar gyfer ‘campfire’ gweler ‘screen’) a gwrando ar straeon.

 

Matthew Bulgo

Awdur (Constellation Street)

Blogiau

  • Mehefin 17, 2022
    Revisiting Dylan Thomas Day 2022
  • Mehefin 10, 2022
    Yen Robinson yn trafod ei gwaith fel Doula Marwolaeth
  • Mehefin 10, 2022
    Maureen Blades yn trafod ei gwaith fel trefnydd angladdau
  • Mai 25, 2022
    Gadewch i ni siarad am farwolaeth
  • Tachwedd 12, 2021
    Sgons hanner nos
  • Hydref 22, 2021
    “A blank canvas for you to play with”
  • Medi 2, 2021
    Ail-ddychmygu prosiect cymunedol yn ystod cyfnod o ynysu
  • Medi 2, 2021
    Stori helyntus Go Tell the Bees
  • Medi 2, 2021
    Mae’r Awdur a’r Cyd-Grëwr Naomi Chiffi yn dweud mwy wrthym am y sgript ar gyfer Go Tell The Bees
  • Awst 26, 2021
    Springboard: Cyflwyno Idrissa Camara
Sioeau Cyfredol Arrow icon Buddsoddi ynom Ni Arrow icon
Font Resize
Contrast